Như đất Quảng Nam có bao di sản cổ kính mà tiền nhân dày công tạo dựng, nhưng nhu cầu của đời sống thực tại đang đặt ra thử thách với việc bảo tồn. Hơn hai trăm năm mươi trường hợp xin tu bổ, sửa chữa nhà ở Hội An, và thực tế đã có 14 trường hợp vi phạm quy chế trùng tu di sản, là một ví dụ cho thấy sự va đập giữa nhu cầu hiện đại và nhu cầu giữ gìn sự cổ kính. Còn nhớ trước đây có một hội thảo tại Hội An về bảo tồn phố cổ, câu hỏi đặt ra với ông Đặng Văn Bài (nguyên Cục trưởng Cục bảo tồn di sản di tích) là làm thế nào để giải quyết cho người dân phố cổ có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hiện đại vừa giữ gìn được di tích. Câu hỏi đó cho đến nay vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng, bởi lẽ di sản Hội An rất đặc thù, là một “di sản sống” với những chủ nhân của nó. Rất “phiền toái” nhưng cũng phải nói ngay đến chuyện vệ sinh, khách đi tham quan còn “bí” khi có sự cố, đặc biệt khi có hội hè đông người, huống chi hằng ngày chủ nhân nhà cổ phải sống trong chật hẹp, tiện nghi không mấy hiện đại. Chắc một điều rằng, người dân phố cổ đã chịu sự bất tiện rất lâu để cố gắng giữ gìn di sản, tránh việc cơi nới sửa chữa nhằm bảo tồn “tính nguyên gốc” của di tích. Nhưng rồi sinh con đẻ cái, rồi nhu cầu của lớp trẻ, nhu cầu mưu sinh… đang đòi hỏi sự bứt ra. Thực tế, Hội An đã tìm cách dãn dân nhằm giảm áp lực cho phố cổ, nhưng chưa thể giải quyết rốt ráo sự va đập của nhu cầu đời sống hiện đại và việc bảo tồn di tích. Thử thách này còn lớn hơn cả thiên tai bão lụt.
Với di sản vật thể đã vậy, còn những chuyển biến, phai nhạt của di sản phi vật thể khá vô hình. Đơn giản như câu chuyện chuẩn bị đón tết, mỗi năm càng dậy lên, xa xăm thêm nỗi nhớ về ngày xưa. Những lễ hội thiếu sự đậm đà dân dã. Những chiếc bánh gói lá thô mộc ngày càng vắng để nhường chỗ cho bánh hộp tinh chế. Những lá chuối, củ gừng, bát đường đen… dùng để chế biến các thức quà truyền thống cũng phai màu. Rồi, ai sẽ về trước tết để gói bánh chưng, bánh tét, ngồi bên bếp lửa nồng trong đêm giao thừa? Sự thiếu vắng “cái hồn” của tết như thế không những làm chết những làng nghề bánh kẹo truyền thống như Báo Quảng Nam phản ánh, mà còn làm cho tâm hồn ta có một khoảng trời trống trải.
Hiện đại hóa, trong xây dựng và cả cách sống, đó là xu thế tất yếu. Nhưng những điều cổ kính với cái đẹp thường hằng, chỗ neo đậu tâm hồn, xin ai đó đừng quên lãng! Cuối năm, “xếp tàn y lại để dành hơi”, cũng là sự tìm về nét nguyên đán của hồn quê, hồn dân tộc, xứ sở của cái đẹp cổ kính trong đời sống tân kỳ…
Nguyễn Điện Nam
- 05/03/2010 12:31 - Chữ "đức"
- 26/02/2010 14:40 - Nhân lực
- 05/02/2010 11:00 - Gửi ông Táo
- 29/01/2010 08:42 - Lắng nghe
- 22/01/2010 05:17 - Thách thức….cạnh tranh
- 08/01/2010 08:53 - Anh hùng chân đất
- 25/12/2009 10:22 - Cãi - cải - cãi…
- 18/12/2009 12:20 - Thần đèn trong ve chai
- 11/12/2009 15:36 - Quyền và quyền lợi
- 04/12/2009 14:09 - Quyền lực của lòng tin
